Kaygı ile panik atak arasındaki fark nedir?
Kaygı ve panik atak sık karıştırılır, çünkü ikisi de korku ve bedensel belirtilerle gelir. Bu rehberde ikisini başlangıç, süre, belirtiler ve tedavi açısından karşılaştırıyor, ne zaman bir uzmana başvurmak gerektiğini anlatıyoruz.
- psikolog.co Editör Ekibi
- 3 dk okuma
Kaygı bir tehdit ya da belirsizlik karşısında yavaş yükselen ve saatler, hatta günler sürebilen bir endişe hâlidir. Panik atak ise birkaç dakika içinde zirveye çıkan, çarpıntı ve nefes darlığı gibi yoğun bedensel belirtilerle gelen ani bir korku dalgasıdır. İkisi birlikte görülebilir: uzun süren kaygı panik ataklara zemin hazırlayabilir.
Kaygı ve panik atak nedir?
Kaygı da panik de bedenin tehlikeye hazırlanma sisteminin parçasıdır. Fark, bu sistemin ne hızla ve ne yoğunlukta devreye girdiğindedir.
Kaygı
Gelecekteki bir olasılığa yönelik endişe ve gerginlik. Kas gerginliği, yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve uyku sorunlarıyla görülebilir. Haftalarca çoğu gün sürüyor ve kontrol edilemiyorsa yaygın anksiyete bozukluğunun belirtisi olabilir.Panik atak
Dakikalar içinde zirveye çıkan yoğun korku. Çarpıntı, nefes darlığı, titreme, baş dönmesi ve ölme ya da kontrolü kaybetme korkusu eşlik eder. Tekrarlıyor ve bir sonraki atağın korkusu yerleşiyorsa panik bozukluk söz konusu olabilir.Kaygı ile panik atak karşılaştırması
İkisi birlikte görülebilir mi?
Evet. Yaygın kaygısı olan pek çok kişi zaman zaman panik atak da yaşar; panik bozukluğu olan kişilerde ise bir sonraki atağa dair beklenti kaygısı gelişir. Bu yüzden belirtileri ayrı ayrı adlandırmak, hangi tablonun ön planda olduğunu bir uzmanla konuşmayı kolaylaştırır.
Panik ataklar sosyal kaygı, özgül fobiler, travma sonrası stres ya da depresyon gibi başka durumların seyrinde de görülebilir. Atağın hangi tabloya ait olduğunu bir uzman değerlendirir.
Ne zaman bir uzmana başvurmalı?
Aşağıdaki maddelerden biri ya da birkaçı size uyuyorsa bir psikolog ya da psikiyatristle görüşmek iyi bir adımdır.
Belirtilerinizi değerlendirin
Aşağıdaki iki kısa test, kaygı ve panik belirtilerinin sıklığını ve etkisini ölçer. Sonuçlar tanı yerine geçmez; bir uzmanla konuşurken başlangıç noktası olabilir.
Kaygı testiGAD-7 temelli, 7 soruPanik atak testiPDSS temelli, 7 soruKaygı ve panik atak nasıl tedavi edilir?
Bilişsel davranışçı terapi hem yaygın kaygıda hem panik bozuklukta etkinliği en çok araştırılmış psikoterapi yöntemidir ve tedavi kılavuzlarında öncelikli seçenekler arasında yer alır. Belirtiler yoğunsa psikiyatrist ilaç tedavisini de değerlendirir; terapi ve ilaç birlikte kullanılabilir.
Göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa, eforla başladıysa ya da kola ve çeneye yayılıyorsa kalp kaynaklı bir sorunu dışlamak için 112'yi arayın. Kendinize zarar verme düşünceniz varsa randevu beklemeyin.
Sık sorulan sorular
Uzun süren yoğun kaygı panik ataklara zemin hazırlayabilir, ama her kaygılı kişi panik atak yaşamaz. Ataklar tekrarlıyor ve bir sonraki atağın korkusu yerleşiyorsa bir uzmanla görüşmek önerilir.
Panik atak çok korkutucu olsa da tek başına hayati tehlike oluşturmaz. Göğüs ağrısı ilk kez yaşanıyorsa, eforla başladıysa ya da kola ve çeneye yayılıyorsa kalp kaynaklı bir sorunu dışlamak için 112 aranmalıdır.
Konuşarak çalışmak istiyorsanız psikolog ya da klinik psikologla başlayabilirsiniz. Belirtiler çok yoğunsa, günlük yaşamınızı ciddi biçimde bozuyorsa ya da ilaç tedavisini değerlendirmek istiyorsanız psikiyatriste başvurun. Ayrıntılar için psikolog ve psikiyatrist farkı yazımıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- 1American Psychiatric Association. What Are Anxiety Disorders?DSM-5 ölçütlerinin halk için özeti · İngilizce
- 2National Institute of Mental Health. Panic Disorder: When Fear Overwhelms.nimh.nih.gov · İngilizce
- 3NHS. Generalised anxiety disorder in adults.nhs.uk · İngilizce
- 4NICE. Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113).Tedavi kılavuzu · İngilizce
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Son güncelleme: .