Kaygı ne zaman sorun olur?
Kaygı, belirsizlik ve tehdit karşısında herkesin yaşadığı olağan bir duygudur. Endişe çoğu gün sürüyor, kontrol edilemiyor ve uykuyu, işi ya da ilişkileri etkiliyorsa bir uzmanla konuşmanın zamanı gelmiş olabilir.
Sınav öncesi gerginlik ya da önemli bir görüşme öncesi tedirginlik beklenen tepkilerdir ve durum geçince söner. Yaygın anksiyete bozukluğunda (yaygın kaygı bozukluğu) ise endişe belirli bir olaya bağlı kalmaz: iş, sağlık, aile ve para gibi pek çok konuya yayılır, kişi endişelenmeyi durduramadığını hisseder. DSM-5'e göre bu tablonun en az altı ay, çoğu gün sürmesi gerekir.
Bu sayfadaki test, son iki haftada kaygı belirtilerinin ne sıklıkla görüldüğünü ölçer. Sonuç bir tanı değildir; yüksek puan, bir uzman değerlendirmesinin yararlı olacağını gösterir.
Olağan kaygı
Belirli bir duruma bağlıdır, durum geçince azalır. Rahatsız edici olsa da günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlamaz.
Yaygın anksiyete bozukluğu
Pek çok konuya yayılan, kontrol edilemeyen ve en az altı ay çoğu gün süren endişe. Tanıyı psikiyatrist koyar.
Yaygın kaygının belirtileri
DSM-5'e göre yaygın anksiyete bozukluğunda endişeye aşağıdaki altı belirtiden en az üçü eşlik eder. Son aylarda yaşadıklarınızı işaretleyerek sayabilirsiniz; bu sayım tanı değildir, yalnızca belirtileri adlandırmanıza yardım eder.
DSM-5 ölçütlerine göre yaygın kaygıda endişeye en az üç belirti eşlik eder.
GAD-7 puanları ne anlama gelir?
Her soru 0 ile 3 arasında puanlanır, toplam puan 0 ile 21 arasındadır. 5, 10 ve 15 puan sırasıyla hafif, orta ve belirgin kaygı için kullanılan eşiklerdir.
GAD-7, 2006'da birinci basamak sağlık hizmetlerinde kaygıyı hızlıca taramak için geliştirildi; Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2013'te yayımlandı. Bu sayfadaki sorular ölçeğin yedi maddesine dayanır, ancak birebir çeviri değildir.
- 0–4Normal aralıkYanıtlarınız son iki haftada kaygı belirtilerinin çok az olduğunu ya da hiç olmadığını gösteriyor. Zaman zaman endişelenmek olağandır.Şu an bir uzmana başvurmanızı gerektiren bir işaret yok. Belirtiler artarsa testi yeniden çözebilirsiniz.
- 5–9HafifYanıtlarınız hafif düzeyde kaygı belirtileri gösteriyor. Endişe zaman zaman gündeminizi meşgul ediyor, ama günlük yaşamınızı henüz belirgin biçimde kısıtlamıyor gibi görünüyor.Belirtileri birkaç hafta izleyin. Azalmazsa ya da uykunuzu, işinizi etkilemeye başlarsa bir psikologla görüşmek faydalı olur.
- 10–14OrtaYanıtlarınız orta düzeyde kaygı belirtileri gösteriyor. GAD-7'de 10 ve üstü puan, bir uzman değerlendirmesinin önerildiği eşik olarak kullanılır.Bir klinik psikolog ya da psikiyatristle görüşmeniz önerilir. Kaygı, bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerle iyi sonuç veren bir konudur.
- 15–21BelirginYanıtlarınız yoğun kaygı belirtileri yaşadığınızı ve endişenin günlerinizin büyük bölümünü etkilediğini gösteriyor.En kısa sürede bir psikiyatrist ya da klinik psikologla görüşmeniz önerilir. Psikiyatrist gerekirse ilaç tedavisini de değerlendirir; terapi ve ilaç birlikte kullanılabilir.
Kaygıyla başa çıkmak için ne yapabilirsiniz?
Kendi başınıza deneyebilecekleriniz
- Düzenli uyku ve hareket
- Kafein ve alkolü azaltmak
- Endişelere günde belirli bir süre ayırmak
- Yavaş nefes ve gevşeme egzersizleri
- Kaçındığınız işleri küçük adımlara bölmek
Bir uzmana başvurma zamanı
- Endişe haftalardır çoğu gün sürüyorsa
- Uyku, iş ya da ilişkiler etkileniyorsa
- Rahatlamak için alkol ya da madde kullanıyorsanız
- Panik ataklar eşlik ediyorsa
Kaygı nasıl tedavi edilir?
Yaygın kaygıda bilişsel davranışçı terapi, etkinliği en çok araştırılmış psikoterapi yöntemidir. Belirtiler yoğunsa psikiyatrist ilaç tedavisini de değerlendirir; terapi ve ilaç birlikte kullanılabilir.
NICE kılavuzu yaygın anksiyete bozukluğunda basamaklı bir yaklaşım önerir: bilgilendirme ve izlemeyle başlanır, belirtiler sürerse rehberli kendi kendine yardıma, ardından bilişsel davranışçı terapi gibi yoğun bir psikoterapiye ya da ilaç tedavisine geçilir. Bilişsel davranışçı terapide endişe döngüsünü besleyen düşünceler ve kaçınma davranışları üzerine çalışılır.
Kaygı alanında çalışan psikologlar
Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeyin: 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.
Kaygı testi hakkında sık sorulanlar
Hayır. Bu test bilgilendirme amaçlı bir tarama aracıdır; son iki haftada kaygı belirtilerinin ne sıklıkla görüldüğünü puanlar. Yaygın anksiyete bozukluğu tanısını yalnızca bir psikiyatrist koyabilir; klinik psikologlar değerlendirme yapar ve terapi sürecini yürütür.
Sorular, Spitzer ve arkadaşlarının 2006'da geliştirdiği GAD-7 ölçeğinin yedi maddesine dayanır. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması 2013'te yayımlandı. Bu sayfadaki sorular orijinal ölçeğin birebir çevirisi değildir.
GAD-7'de 10 ve üstü puan, bir uzman değerlendirmesinin önerildiği eşik olarak kullanılır; 15 ve üstü belirgin kaygıyı gösterir. Puan ne olursa olsun, endişe sizi zorluyorsa bir uzmanla konuşabilirsiniz.
Evet. Bilişsel davranışçı terapi yaygın kaygıda etkinliği en çok araştırılmış yöntemdir. Gerekli durumlarda psikiyatrist ilaç tedavisini de değerlendirir. Kaygı ile panik atak arasındaki fark için rehber yazımıza bakabilirsiniz.
Bu sayfanın dayandığı kaynaklar
- 1Spitzer RL ve ark. A brief measure for assessing generalized anxiety disorder: the GAD-7. Arch Intern Med, 2006.GAD-7 ölçeğinin orijinal yayını · İngilizce
- 2Löwe B ve ark. Validation and standardization of the Generalized Anxiety Disorder Screener (GAD-7) in the general population. Med Care, 2008.Genel toplumda geçerlik çalışması · İngilizce
- 3Konkan R ve ark. Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) Testi Türkçe Uyarlaması, Geçerlik ve Güvenirliği. Nöropsikiyatri Arşivi, 2013.Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
- 4NICE. Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113).Tedavi kılavuzu · İngilizce
- 5American Psychiatric Association. What Are Anxiety Disorders?DSM-5 ölçütlerinin halk için özeti · İngilizce
- 6NHS. Generalised anxiety disorder in adults.nhs.uk · İngilizce
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. psikolog.co danışandan ücret ya da komisyon almaz.


