Mastürbasyon bağımlılığı var mı, nasıl anlaşılır?
Mastürbasyon çoğu insan için sağlıklı ve olağan bir cinsel davranıştır. Bazı kişiler ise bu davranışı kontrol edemediğini, hayatını aksattığını ya da ondan derin bir suçluluk duyduğunu anlatır. Bu yazıda neyin olağan, neyin sorun olduğunu ve yardımın nasıl alınabileceğini anlatıyoruz.
- psikolog.co Editör Ekibi
- 5 dk okuma
“Mastürbasyon bağımlılığı” resmi bir tanı değildir. Ancak cinsel dürtüleri kontrol edememe, zarar görmesine rağmen sürdürme ve hayatın diğer alanlarını ihmal etme durumu, Dünya Sağlık Örgütü’nün ICD-11 sınıflamasında kompulsif cinsel davranış bozukluğu olarak tanımlanır. Belirleyici olan sıklık değil, kontrol kaybı ve yarattığı sıkıntıdır. Bilişsel davranışçı terapi bu durumda etkili bir destektir.
- Resmi tanı
- Kompulsif cinsel davranış bozukluğu (ICD-11)
- Ölçüt
- En az 6 ay süren kontrol kaybı ve belirgin sıkıntı
- Sıklık
- Tek başına ölçüt değildir
- Etkili destek
- BDT, kabul ve kararlılık terapisi
- Önemli ayrım
- Ahlaki çatışma kaynaklı sıkıntı
Mastürbasyon zararlı mı?
Tıbbi açıdan mastürbasyon, her yaşta ve her cinsiyette görülen olağan bir cinsel davranıştır. Gerginliği azaltabilir, uykuya yardım edebilir ve kişinin kendi bedenini tanımasını sağlar. Göz bozukluğu, kısırlık, sivilce ya da “güç kaybı” gibi yaygın inanışların bilimsel bir dayanağı yoktur.
Sorun davranışın kendisi değil, kişinin onunla ilişkisidir. Kişi durmak istediği hâlde duramıyorsa, işini, uykusunu ya da ilişkilerini aksatıyorsa ve bu durum belirgin bir sıkıntı yaratıyorsa profesyonel destek almak yararlıdır.
Kompulsif cinsel davranış bozukluğu nedir?
ICD-11’de 2022’den itibaren yer alan kompulsif cinsel davranış bozukluğu, yoğun cinsel dürtüleri kontrol edememenin en az altı ay sürmesi ve kişisel, ailesel, sosyal ya da mesleki alanlarda belirgin bozulmaya yol açmasıyla tanımlanır. Mastürbasyon, pornografi ya da başka cinsel davranışlar bu tabloda yer alabilir.
Merkezde cinsellik
Cinsel davranış hayatın merkezine yerleşir; sağlık, bakım ve sorumluluklar ihmal edilir.Başarısız bırakma denemeleri
Azaltmak için defalarca uğraşılır ama başarılamaz.Zarara rağmen sürdürme
Olumsuz sonuçlar olsa da davranış devam eder.Haz azalsa da devam
Davranış artık keyif vermese bile sürdürülür.ICD-11’e göre yalnızca ahlaki ya da dini yargılardan, toplumun onaylamamasından kaynaklanan sıkıntı tek başına bu tanıyı koydurmaz.
Suçluluk ve ahlaki çatışma
Araştırmalar, kendini “bağımlı” olarak tanımlayan kişilerin önemli bir kısmında asıl sıkıntının davranışın sıklığından değil, davranış ile kişisel değerler arasındaki çatışmadan kaynaklandığını gösteriyor. Grubbs ve arkadaşlarının çalışmalarında bu ahlaki uyumsuzluk, algılanan bağımlılığın en güçlü belirleyicilerinden biri olarak öne çıktı.
Stres, yalnızlık ya da can sıkıntısı.
Rahatlamak için mastürbasyon.
“Yine yaptım, iradesizim” düşüncesi.
“Bir daha asla” kararı ve katı kurallar.
Bastırma ve utanç gerginliği artırır, döngü yeniden başlar.
Bu döngüde terapi, davranışı yasaklamaktan çok gerginliğin kaynağına, utançla başa çıkmaya ve kişinin kendi değerleriyle uyumlu bir cinsellik kurmasına odaklanır.
Kontrolü kaybettiğinizi nasıl anlarsınız?
Kompulsif cinsel davranış ne kadar yaygın?
- Erkekler%10,3
- Kadınlar%7,0
Bu oranlar tarama ölçeğiyle elde edilmiştir ve klinik tanı oranlarından yüksektir. Yine de kontrol kaybı yaşadığını düşünen kişilerin sanıldığından çok olduğunu ve yalnız olmadıklarını gösterir.
Kendi başınıza atabileceğiniz adımlar
- Tetikleyicileri not edinSaat, yer, duygu: davranıştan önce ne oluyor? Çoğu zaman yalnızlık, stres ya da can sıkıntısı öne çıkar.
- Katı yasak yerine plan yapın“Asla” kuralı yerine riskli saatler için alternatif bir plan hazırlayın.
- Ortamı düzenleyinTelefonu yatak odasının dışında şarj etmek gibi küçük değişiklikler işe yarar.
- Utançla konuşunSuçluluk düşüncelerini fark edip kendinize bir arkadaşınıza konuşur gibi konuşun.
- Destek alınKontrol kaybı sürüyorsa bir psikologla görüşün.
Terapide neler yapılır?
Davranışı tetikleyen durumları, düşünceleri ve duyguları fark etmeyi; isteği yönetmeyi ve alternatif başa çıkma yolları geliştirmeyi öğretir.
- Tetikleyici haritası
- Dürtü sörfü gibi teknikler
- Nüksü önleme planı
Dürtüyle savaşmak yerine onu fark edip değerlerine göre davranmayı hedefler. Ahlaki çatışma ve utanç yaşayanlarda yararlı olabilir.
- Farkındalık egzersizleri
- Değerler çalışması
- Utançla çalışma
Davranış ilişkiyi etkilediyse güveni ve yakınlığı yeniden kurmaya yardım eder.
- İletişim
- Ortak sınırlar
- Cinsel uyum
Depresyon, kaygı, DEHB ya da OKB eşlik ediyorsa psikiyatrist değerlendirme ve tedavi önerebilir.
- Ayrıntılı değerlendirme
- Gerekirse ilaç
- Terapiyle birlikte
Mastürbasyon hakkında yanlış bilinenler
Sık sorulan sorular
“Mastürbasyon bağımlılığı” resmi bir tanı değildir. Kontrol kaybı ve belirgin sıkıntı varsa ICD-11’deki kompulsif cinsel davranış bozukluğu açısından değerlendirilebilir.
Normal kabul edilen bir sayı yoktur. Kişinin isteği dışında sürmüyor, sorumluluklarını aksatmıyor ve sıkıntı yaratmıyorsa sıklık tek başına sorun değildir.
Bırakmak tıbbi bir gereklilik değildir. Kişi kendi değerleri nedeniyle azaltmak istiyorsa, bunu utanç yerine destekleyici bir planla yapmak daha sürdürülebilir.
Bu alanda deneyimli bir klinik psikolog ya da cinsel terapi eğitimi almış bir uzman uygun başlangıç noktasıdır. Eşlik eden durumlar için psikiyatriste de başvurulabilir.
Kaynaklar
- 1ICD-11: 6C72 Compulsive sexual behaviour disorderWorld Health Organization
- 2Prevalence of distress associated with difficulty controlling sexual urges, feelings, and behaviors in the USDickenson ve ark., JAMA Network Open, 2018
- 3Moral incongruence and compulsive sexual behaviorGrubbs ve ark., Archives of Sexual Behavior, 2019
- 4MasturbationNHS
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Son güncelleme: .